Head Start Projesi dört ana bölümden oluşmaktadır. Bunlar;
a. Eğitim
Head Start Eğitim Programları her çocuğun bireysel ihtiyaçlarını karşılamak üzere hazırlanmıştır. Program hazırlanırken aynı zamanda toplumun kültürel ve etnik özellikleri de dikkate alınmıştır. Projeye dahil olan her çocuk zihinsel, sosyal ve duygusal gelişimi desteklemek amacıyla çok çeşitli öğrenme yaşantılarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Çocuklar sınıf içinde ve dışında çeşitli oyunlar oynamakta ve değişik etkinlikler yapmaktadır. Duygularını ifade etmeleri, güven kazanmaları ve başkalarıyla iletişim kurabilmeleri için cesaretlendirilmektedir. Ulusal bir Head Start müfredatı yoktur. Bu müfredat uygulayıcı grupların inisiyatifine, ayrıca çocukların ve ailelerinin ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Head Start Programları’nda çalışan personel, çocuk gelişimi ve okul öncesi alanında hizmet içi eğitimlere katılmaktadır. Aynı zamanda programa katılan engelli çocuklarla nasıl çalışılacağını da öğrenmektedir. Programa katılan engelli çocuk oranı tüm çocukların %13.3’ ü kadardır.
b. Sağlık
Head Start sağlık problemlerini erken teşhis etmenin önemi üzerinde de durmuştur. Çocukların sağlıklı olmaları için ruh sağlığı, diş ve vücut sağlığı ve beslenmeyi içeren zorunlu sağlık programları hazırlamıştır.
Beslenme programlarında çocukların günlük besin ihtiyaçlarının en azından üçte ikisini karşılayan sıcak bir yemek ve kuşluk vardır. Ayrıca beslenme uzmanları programda çocuklar için beslenmeyle ilgili çeşitli etkinlikler hazırlamakta ve ebeveynleri de dengeli beslenme, sağlıklı yiyecek seçimi vb. konularda aydınlatmaktadır.
Diş ve vücut sağlığı ile ilgili olarak çocuklar görsel ve işitsel taramaları, aşılamayı, tüm vücut taramasını, diş ve ağız kontrolünü kapsayan bir seri taramadan geçirilmekte ve takip edilmektedir. Head Start ailelere çocuklarının psikolojik sorunlarına nasıl yaklaşacakları ve çözecekleriyle ilgili sosyal ve duygusal gelişimi nasıl destekleyeceklerine dair programlar hazırlamıştır.
c. Ebeveyn Katılımı
Head Start Projesi’nin bir kısmını Ana-Baba Katılım Programı oluşturmaktadır. Bu programın hedefleri;
· Çocuğun gelişim ve eğitiminde birincil role sahip olan ebeveyni destekleyen ve geliştiren, planlanmış yaşantı ve etkinlikleri sunmak.
· Ebeveynleri, çocuğun gelişiminden sorumlu, çocuğun birincil eğitimcisi, Head Start Programı’nın ve toplumun bir unsuru olarak tanıyan bir program geliştirmek.
· Ebeveynlerin, eğitimin planlanmasında karar verici bir kişi olarak doğrudan katılımını sağlamak.
· Ebeveynlerin sınıftaki ya da sınıf dışındaki program etkinliklerine gönüllü, gözlemci ya da ücretli çalışan olarak katılımını sağlamak.
· Ebeveynlerin gelişimine yardımcı olan etkinlikler için olanak sağlamak.
· Head Start personeli ile işbirliği içinde ebeveynlerin kendi çocuğu ile çalışma fırsatlarını sağlamaktır.
Head Start Projesi’nde ebeveyn katılımının en önemli unsurlarından birisi, model almadır. Head Start Programı’nda ebeveynleri, ücretli yardımcı ya da öğretmen rolünde görmek çok yaygındır. Proje, eğitime katılan ebeveynlere iş ve meslek edinme imkanları sağlamıştır. Head Start personelinin %30’u daha önce programa katılan ya da halen devam etmekte olan ebeveynlerden oluşmaktadır. Bu uygulamanın ailelere ekonomik destek sağlamasının yanısıra, ebeveynin programa katılımı gibi çok önemli bir gerekçesi daha vardır. Buradaki düşünce, ebeveyni çok yönlü destekleyerek, aynı zamanda çocuğun öğrenmesine yardım etme fikrinden kaynaklanmaktadır.
Örneğin, Head Start Merkezi’nde yemek zamanının çocuklarla konuşmak için bir fırsat olduğunu öğrenen ebeveynler, evde çocuklarıyla konuşarak bu davranışı model alacaklardır. Aynı şekilde Head Start öğretmeninden konuşurken çocuklarla göz kontağı kurma davranışını gözleyen ebeveyn, konuşma sırasında göz kontağının önemini anlayacaktır. Böylece, Head Start öğretmeni ebeveyne uygun davranışları kazanmasında model olur. Bu şekilde ebeveyninde çocuğa model olacağı düşünülür.
Ebeveynlerin katılımı aynı zamanda Head Start Merkezleri’nde iş sağlanarak gelir düzeyinin arttırılması anlamına da gelmektedir. Bir çok ebeveyn gönüllü otobüs şoförü, ahçı ya da ücretli yardımcı olarak görev almaktadır. Head Start Merkezleri aynı zamanda bu ebeveynlere mesleklerinde gelişme ve ilerleme imkanları da sağlamaktadır. Böylece ebeveynlerin gelir düzeyleri ve sorumlulukları ile birlikte kendilerine güvenleri de gelişmektedir.
Ebeveynlerin Head Start Programı’na katılımlarının bir başka yolu da, karar organı olan İdare Meclisidir. Her bir yerel Head Start Merkezi’nde Ana-Baba Komitesi vardır. Ana-Baba Komiteleri’nden temsilciler de, İdare Meclisi’ne katılmaktadır. İdare Meclisi hangi çocukların Head Start’a daha çok ihtiyacı vardır; merkezin yeri neresi olmalıdır; program bütçesinin geliştirilmesi ve idare edilmesi; şikayetlerin dinlenmesi gibi konularda karar yetkisine sahiptir. Bu şekilde ebeveynler kendilerini etkileyecek kararları verme sorumluluğunu üstlenmiş olurlar.
Ebeveynin programa katılımından doğan önemli kazançlardan biriside, ebeveynin eğitime karşı önceki bakış açısını değiştirmektir. Araştırmalara göre, çocuğun annesinin eğitime karşı tutumunun, çocuğun eğitime olan tutumunun belirlenmesinde çok önemli rol oynadığı gözlenmiştir.
d. Sosyal Hizmetler
Head Start Programı’nın bir parçası olan sosyal hizmetler, ailelere çeşitli alanlarda yardımcı olmak amacıyla kurulmuş kuruluşlardır. Bu kuruluşlarda çalışan personel, ailelere, ihtiyaçlarını nereden, nasıl karşılayacakları konusunda da bilgi verirler.
